dinsdag 20 juni 2017

Elly Ney, Willem van Hoogstraten: Mozart (HMV, 1935)


Elly Ney (Düsseldorf, 27.09.1882 - Tutzing, 31.03.1968): Duits pianiste van m.n. het romantische repertoire. 
Studeerde in Keulen (Isidore Seiss, K. Bötcher) en in Wenen (Theodor Leschetizky, Emil von Sauer). Emil von Sauer (1862-1942) heeft nog les gehad van Franz Liszt. Leschetizky (1830-1915) was één van de beroemdste pianopedagogen van zijn tijd, met als leerlingen o.a. Fanny Bloomfield Zeisler, Alexander Brailowsky, Ignaz Friedman, Mark Hambourg, Mieczyslaw Horszowski, Benno Moiseiwitsch, Ignace Jan Paderewski en Artur Schnabel. 
1904: debuut Ze gaf 3 jaar les op het conservatorium in Keulen.
1911-1927: huwelijk met Willem van Hoogstraten (1884-1964). Daarna volgden tournees, o.a. met het eerste Elly Ney Trio, met haar man, viool, en Fritz Reitz, cello.
Ney hertrouwde met de Amerikaan Paul Allais, maar dit huwelijk hield kort stand. Later verzoenden Ney en Van Hoogstraten zich. 
1932: ze richtte het tweede Elly Ney Trio op, met Wilhelm Stross, viool (later Max Strub, viool) en Ludwig Hoelscher, cello. 
1937: werd lid van de NSDAP, werd erelid van de Bund Deutscher Mädel, het vrouwelijke deel van de Hitlerjugend. Ze had anti-semitische opvattingen en mocht om die reden na de oorlog tot 1952 niet in de stad Bonn optreden. 



Willem van Hoogstraten (Utrecht, 18.03.1884 - Tutzing, 11.09.1965): Nederlands violist en dirigent. Begon op 8-jarige leeftijd met vioolspelen, had les van Alexander Schmuller. Daarna conservatorium Keulen (les van Bram Elderling), studeerde in Praag bij Otakar Sevcik.
1911-1927: huwelijk met Elly Ney. Ze vormden een trio met cellist Fritz Reitz
1914-1918: dirigeerde orkest van Krefeld
1922-1939: woonde in de Verenigde Staten: wisselde bij de New York Philharmonic na het vertrek van Josef Stransky het seizoen af met Willem Mengelberg.
1923-1925: vaste aanstelling New York Philharmonic naast Mengelberg
1922-1939: dirigeerde openluchtconcerten van de New York Philharmonic in het Lewisohn Stadium, N.Y. Dirigeerde daar in 1927 Rhapsody in blue en Pianoconcert in F met George Gershwin als solist.
1925-1938: music director Oregon Symfonie-orkest.
In de oorlog was hij actief voor het Nazi-regime, dirigeerde bij Kraft durch Freude.
1939-1945: eerste vaste dirigent van het Mozarteum Orchester, Salzburg
Na de zuiveringen van na de oorlog werd hij vanaf 1949 dirigent van de Stuttgarter Philharmoniker.


Wolfgang Amadeus Mozart:
Pianoconcert no.15 in Bes KV 450 (1784):
1  allegro    11:07
2  andante    6:01
3  allegro    6:18
Elly Ney, piano
Kamerorkest o.l.v. Willem van Hoogstraten
78t 30 cm: HMV DB 4435-4437
2RA.769-1; 770-2; 771-2; 772-1; 773-1; 774-4
Opname 01-10-1935
Totale tijd:   23:26

Download mp3

zondag 11 juni 2017

Léner String Quartet 8: Hofstetter (1924). Mozart (1926)


In post 8 met opnamen van het Léner String Quartet heb ik een akoestische en een elektrische opname gepost.

Het Léner String Quartet uit Hongarije werd opgericht in 1918 door Jenö Léner (24.06.1894 - 29.11.1948) en bestond in de originele bezetting tot 1941. Vanaf 1942 werd in wisselende samenstellingen gespeeld, tot de dood van Jenö Léner in 1948. 
Een van de beroemdste kwartetten in de periode tussen de twee wereldoorlogen, in de romantische traditie.
Het kwartet begon in 1922 met het maken van opnamen. 
Het is het eerste strijkkwartet dat complete opnamen maakte van alle strijkkwartetten van Beethoven, een project dat werd begonnen in 1926, vanwege Beethoven's 100e sterfjaar in 1927. 

De samenstelling van het kwartet in de periode 1918-1941:
Jenö Léner, eerste viool;
Jószef Smilovits, tweede viool;
Sándor Roth, altviool;

Imre Hartmann, cello.

Dit strijkkwartet in F op.3 no.5 werd toegeschreven aan Josef Haydn, maar is gecomponeerd door Roman Hofstetter (Laudenbach, 24.04.1742 - Miltenberg am Main, 21.o5.1815 of 21.06.1815): Duits componist, een Benedictijner monnik die veel bewondering had voor Josef Haydn. 
Hofstetter was bevriend met de Zweeds-Duitse componist Joseph Martin Kraus (1756-1792), met wie hij een Miserere samen heeft gecomponeerd. Hij heeft behalve strijkkwartetten o.m. 10 missen en wat kleinere religieuze werken gecomponeerd.
In 1965 werd ontdekt door musicoloog Alan Tyson dat niet Haydn, maar Hofstetter de 6 strijkkwartetten op. 3 gecomponeerd heeft. Komisch dat het beroemde 2e deel uit het 5e strijkkwartet, wat de bijnaam Haydn's serenade heeft, dus in feite door Hofstetter is gecomponeerd. 
In Léner String Quartet 7 heb ik een opname uit 1928 van dit strijkkwartet gepost, dus elektrisch opgenomen. Deze versie is iets sneller.



Roman Hofstetter: Strijkkwartet in F op.3 no.5    13:43
1  presto    3:32
2  andante cantabile    4:19
3  menuetto    3:05
4  scherzando    2:47

Léner String Quartet
78t 30 cm: Columbia L 1638-1639   AX 719-722
Opname 30-10-1924

Download Col L1638-39 mp3

Een van de meest gespeelde composities van Mozart is Eine kleine Nachtmusik, dat oorspronkelijk voor strijkkwartet geschreven is. Al eerder heb ik een versie op mijn blog gezet, gespeeld door het Zernick Quartett, op Imperial. Nu een vroeg-elektrische opname uit 1926 met het Léner String Quartet. Dat was niet eenvoudig: de plaatkanten zouden (volgens het etiket) opgenomen zijn op 80 toeren, maar sommige zijn met nog hogere snelheid, andere met lagere snelheid opgenomen. Het geluid vind ik van plaatkant tot plaatkant ook verschillen: kant 3 klinkt b.v. veel helderder dan kant 4. Misschien geëxperimenteer met de microfoonopstelling?

Enfin, leuk om de speelstijl uit 1926 te horen als het gaat om zo'n overbekend werk van Mozart.

Wolfgang Amadeus Mozart: Strijkkwartet no.13 in G KV 525 (1787)    14:31
1  allegro    3:42
2  romanze: andante    5:36
3  menuetto: allegretto    1:59
4  rondo: allegro    3:14
Léner String Quartet
78t 30 cm: Columbia L 1729-1730   (W)AX 1125-1128
Opname 19-02-1926

Download Col L1729-30 mp3

dinsdag 6 juni 2017

Eugene Goossens 7: Massenet, Borodin/Rimsky-Korsakov (HMV)


Een 7e post met 78t. opnamen van dirigent Eugene Goossens II (26.05.1893 - 13.06.1962).

Eerst een opname van de balletmuziek uit de opera "Le Cid" van Jules Massenet. De première vond plaats in 1885, met zangers als Jean de Reszke, Edouard de Reszke en Pol Plançon.
Ik heb geprobeerd uit te vinden wanneer deze opname gemaakt is: ik vermoed in 1926 of 1927.


Prince Igor Campaign, Nicholas Roerich, 1942

De opname van de Poolse dansen uit de opera "Prince Igor" (2e acte) is gemaakt in 1937.



Eugene Goossens 

Jules Massenet - "Le Cid": Balletmuziek    13:48
castillane - aubade - andalouse - aragonaise - madrilene - navarraise
New Symphony Orchestra o.l.v. Eugene Goossens
78t 30 cm: HMV C 1638-9   (5-0993; 5-0968; 5-0967; 5-0964)
CR 2073-1A; 2076-1; 2075-2; 2074-2

Alexander Borodin - Nicolai Rimsky-Korsakov:    
 "Prince Igor"- Dansen, 2e acte    15:30
London Philharmonic Orchestra o.l.v. 
78t 30 cm: HMV C.3048-9   2EA.1072-1; 1073-1; 1074-1; 1075-1 
Opname Londen, 16-07-1937

Download mp3